Artykuły ,Edukacja

Henryk Wieniawski – romantyczny miłośnik ruletki

Henryk Wieniawski jest niewątpliwie jednym z najbardziej znanych polskich skrzypków i kompozytorów.Jego imieniem i nazwiskiem zwą się szkoły, akademie, fundacje, międzynarodowe konkursy, kursy. Jednym słowem nasz rodowity Henryk jest znany i kochany i to nie tylko w Polsce ale i daleko za granicami. Czym się zasłużył? Komponował z miłości czy dla pieniędzy?Dlaczego musiał szybko sprzedać „Fausta”?


Artykuły ,Edukacja

Henryk Wieniawski – romantyczny miłośnik ruletki

Agata Sanocka • 22.08.2020


Henryk Wieniawski jest niewątpliwie jednym z najbardziej znanych polskich skrzypków i kompozytorów.Jego imieniem i nazwiskiem zwą się szkoły, akademie, fundacje, międzynarodowe konkursy, kursy. Jednym słowem nasz rodowity Henryk jest znany i kochany i to nie tylko w Polsce ale i daleko za granicami. Czym się zasłużył? Komponował z miłości czy dla pieniędzy?Dlaczego musiał szybko sprzedać „Fausta”? 

U rodziny na salonach

Henryk Wieniawski urodził 10 lipca 1835 w Lublinie w rodzinie polaków żydowskiego pochodzenia, Tadeusza Wieniawskiego i Reginy Wolff. Dom Wieniawskich był prawdziwym artystycznym salonem-  miały tam miejsce spotkania wybitnych muzyków i poetów, odbywały się koncert i dyskusje. Cała Rodzina Wieniawskich zresztą była nie tylko artystycznie utalentowana, ale także „spowinowacona” – Matka Henryka była córką żydowskiego lekarza z Warszawy dr Józefa Wolffa oraz siostrą zamieszkałego w Paryżu pianisty i kompozytora Edwarda Wolffa. Także dwóch jego braci, z których starszy, Julian Wieniawski został pisarzem i publicystą, natomiast młodszy,  Józef Wieniawski, poświęcił się karierze pianistycznej.

Talentissimo

Henryk Wieniawski był niesamowicie zdolnym, młodym skrzypkiem – po pierwszych krokach stawianych pod okiem matki, został przyjęty wprost pod skrzydła prawdziwych sław – Antoniego Parysa i Stanisława Serwaczyńskiego.

Mając niespełna 8 lat wyjechał do Paryża, gdzie kontynuował swoją naukę pod okiem samego Lamberta-Josepha Massarta, z którym będzie jeszcze współpracował nawet po skończeniu studiów.

Nasz bohater z pewnością stawiał skrzypce na pierwszym miejscu. Dodając do tego pracowitość, ponadprzeciętne zdolności i świetnych profesorów…

W wieku 11 lat nasz Henryk ukończył Paryskie Konserwatorium z Pierwszą Nagrodą i Złotym Medalem. W 1849 podjął także  studia kompozycji, które również ukończył z wyróżnieniem.Tam też poznał Ferenza Liszta i Karola Lipińskiego.

Gwiazdor i spółka

Już w 1850 rozpoczął intensywną działalność koncertową – najpierw z bratem Józefem, a później z Antonem Rubinsteinem. Z tym drugim, podczas 8 miesięcznego tournee po Stanach Zjednoczonych zagrali aż 215 koncertów ! Warto powiedzieć, że publiczność uwielbiała nie tylko samego wirtuoza ale także jego utwory, które zawsze zachwycały słuchaczy. Śpiewne melodie, wspaniałe, harmoniczne  „zwroty akcji” oraz charakterystyczny sposób kompozycji czyli tzw. „styl brillant” – ( z fr. błyskotliwie, efektownie ), z wirtuozowskimi pochodami, pasażami i rozbudowanymi fragmentami pokazującymi wyzwania techniczne sprawiły, że Wieniawski był niekwestionowaną gwiazdą swoich czasów.

Trener gwiazd

Henryk Wieniawski był też uznanym pedagogiem. Równocześnie uczył gry na skrzypcach w tzw. klasach muzycznych Towarzystwa, późniejszym Konserwatorium. To właśnie Wieniawski dzięki swojej uznanej działalności pedagogicznej stworzył tzw. „petersburską szkołę skrzypcową” ( późniejszą rosyjską szkołę skrzypcową, kontynuowaną przez Leopolda Auera ) .

W 1874 osiadł w Brukseli, gdzie kontynuował swoją pracę jako pedagog w konserwatorium na jako następca Henriego Vieuxtempsa. Wskutek nasilających się dolegliwości serca i nadmiernej otyłości w ostatnich latach życia koncertował na siedząco. 

Zawsze va banque

Wieniawski, mimo, że dzięki regularnym koncertom i działalności koncertowej sytuację finansową miał raczej stabilną, to z kasą u niego bywało różnie.To za sprawą jego zamiłowania do hazardu, a dokładniej mówiąc – ruletki i kart. Nie jest żadną tajemnicą, że skrzypek potrafił spłukać się do ostatniego grosza – tak też się stało pewnego razu w Wiesbaden. To wtedy właśnie skrzypek zmuszony został sprzedać swoją kompozycję, Fantazję  „Faust” lokalnemu wydawcy, by móc za szybko odrobione pieniądze wrócić do domu do Rosji.

Zakończenie

Henryk Wieniawski zmarł na atak serca 31 marca 1880 roku w Moskwie.

Ciekawostki

Fantaisie brillante sur „Faust” op. 20 należy do najpiękniejszych utworów Henryka Wieniawskiego. Kompozycja powstała w 1865 r., w okresie wielkiej popularności opery Charlesa Gounoda pt. Faust

i opiera się na jej motywach. Praktykę tę stosowano chętnie w XIX wieku – kompozytorzy, by przyciągnąć publiczność, sięgali po znane melodie, które nucił wówczas każdy i na ich podstawie tworzyli własne kompozycje, uzyskując coś w rodzaju muzycznego potpourri, przedstawionego jednak indywidualnym językiem muzycznym.”

– z artykułu wydawnictwa PWM

Pietro Guarneri of Venice, 1723. To nazwa skrzypiec, które przeszły do historii jako ostatni instrument, na którym grał Henryk Wieniawski i który spoczywał na jego trumnie w kościele św. Krzyża w Warszawie, był także niesiony w kondukcie pogrzebowym na Powązki. Wieniawski nazywał ten instrument pieszczotliwie „moje Amati” – skrzypce miały w środku fałszywą kartkę wskazującą na autorstwo Antonia i Girolamo Amatich. W rzeczywistości instrument ten wykonał lutnik Pietro Guarneri, który urodził się w Cremonie w 1695 r. i był starszym bratem najbardziej znanego z rodu Guarnerich – Giuseppe Guarneriego del Gesu.”

– z artykułu wydawnictwa PWM

 „Izabela Hampton. Angielka, była ukochaną żoną Henryka Wieniawskiego. Aby otrzymać zgodę na ślub, kompozytor musiał spełnić warunek postawiony przez jej ojca: przyjąć stałą posadę oraz podpisać polisę na życie na kwotę 200 tysięcy franków, co miało zapewnić stabilność finansową rodzinie w przypadku śmierci muzyka. Z osobą Izabeli wiąże się też romantyczna historia powstania jednego z bardziej znanych utworów Wieniawskiego – Legendy op. 17. Zakochany kompozytor oświadczył się, lecz został odrzucony przez ojca Izabeli. Targany emocjami w jedną noc stworzył utwór, którego piękno zdołało przełamać opór Hamptona.”

– z artykułu wydawnictwa PWM

L’Ecole moderne. Études-caprices pour le violon seul op. 10. To zbiór etiud i ćwiczeń na skrzypce solo Henryka Wieniawskiego. Historia wydania tych kompozycji pokazuje ich autora jako niezwykle sprawnego managera zarządzającego produktem. Zachowała się niemal kompletna korespondencja na ten temat, która dowodzi, że Wieniawski zdołał w ciągu zaledwie dwóch miesięcy wynegocjować z Senffem korzystne warunki publikacji zbioru, a także zachęcić go do wydania dwóch mazurków, które zaoferował gratis. Kompozytor sam dokonywał na bieżąco korekt wydawniczych, a także pozostawał w stałym kontakcie z wydawcą dbając o to, by „jeszcze ciepłe” wydania jego nut były dostępne w miastach, w których występował. Henryk Wieniawski uważał L’Ecole moderne za swe sztandarowe dzieło.

– z artykułu wydawnictwa PWM

Nadieżda von Meck. Melomanka, przyjaciółka wielu wybitnych artystów, odegrała znaczącą rolę także w życiu Henryka Wieniawskiego. Gdy schorowany, opuszczony i oszukany przez organizatora koncertów artysta znalazł się bez środków do życia w moskiewskim szpitalu dla ubogich, przyjęła go do swojego pałacu, w którym spędził ostatnie tygodnie życia, otoczony jej troskliwą opieką i wspierany przez środowisko muzyczne.” 

– z artykułu wydawnictwa PWM

Polecamy



Zainteresowany nauką?